Betoog Max Havelaar of de koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij door Multatuli

Max Havelaar van Multatuli, ook wel bekend met de ondertitel ‘De koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij’ is een bekende Nederlandse literaire klassieker dat tijdens de Romantiek geschreven werd door Multatuli, een pseudoniem van Douwes Dekker. Hij schreef Max Havelaar als een aanklacht tegen het misbruik van het cultuurstelsel, tegen herendiensten, en tegen plichtsverzuim door Nederlandse ambtenaren in Nederlands-Indië. Tot Dekkers frustratie werd het werk als zodanig niet serieus genoeg genomen, maar het boek maakte van Multatuli meteen een bekende schrijver.

De Romantiek was een literaire stroming die ongeveer de eerste helft van de 19^e eeuw in beslag nam. De Romantiek wordt vaak gezien als reactie op de Verlichting, doordat men het rationalisme en de wetenschap opzij zette en daarvoor in de plaats meer op gevoel gingen vertrouwen. Romantici waren niet tevreden met de politieke situatie toentertijd en zij probeerden  deze werkelijkheid dan ook te ontvluchten  door  terug te gaan naar het verleden,  het gevoel, de natuur, de fantasie, de intuïtie en het onverklaarbare en raadselachtige[1]. Ook het exotische in vreemde landen speelden een grote rol tijdens de Romantiek.  Deze genoemde factoren spelen grote rollen in Romantische literatuur. Max Havelaar of de koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij van Multatuli is representatief voor de Romantische literatuur.

Ten eerste brengt de titel van het boek een duidelijk Romantische literaire kenmerk met zich mee. Multatuli had verschillende redenen om voor de ondertitel te kiezen. Tijdens de 19^e eeuw was het zeer gebruikelijk om een ondertitel te gebruiken en deze is gebruikt om de ironie van Multatuli naar voren te brengen. De lezer werd op het verkeerde been gezet en bleef met de vraag zitten of dit werk wel of geen fictie was. Zelfs Droogstoppel wordt erdoor misleid, aangezien hij schrijft dat het boek de koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij zal gaan heten, een onderwerp zeer interessant voor hem.  Hij ontdekt gaandeweg dat het boek daar niet over gaat, maar tegen die tijd is hij al diep in het boek verstrikt. Ook lijkt het erop alsof Multatuli de lezer een keuze geeft een titel te kiezen. Is de lezer het eens met Max Havelaar en van mening dat er verandering moet komen, of wordt er voor de Handelmaatschappij gekozen, waarbij de Javaan wordt onderdrukt en uitgebuit?

Een ander duidelijke reden dat aangevoerd kan worden is het feit dat de natuur en het exotische een belangrijke rol speelt. De vlucht naar het exotische in het buitenland verwijst naar kenmerken van de Romantiek. Het grootste gedeelte speelt zich af in het buitenland, namelijk Nederlands-Indië. Het verhaal beschrijft de omgeving met de wildernis en de natuur. Een ander deel van het boek speelt zich af in Amsterdam. Hierdoor steekt de wilde natuur en het exotische extra af tegen het stadse. De natuur en het exotische in het buitenland was een belangrijk kenmerk van de Romantiek. De natuur komt erg duidelijk terug in hoofdstuk 17, waarin Saïdjah en Adinda een grote rol spelen in het verhaal. Ze hebben afgesproken bij de klappa-boom bij het djati-bos en Saïdjah zingt een lied:

“… Op de Klappa-boom. Hij stijgt, daalt, dartelt links en rechts. Hij draait om de boom…”
“….ik zit alleen bij het djati-bos…”

Tenslotte kan men niet ontkennen dat Havelaar een romantisch persoon is. Hij wilde zich wilde verzetten tegen de situatie in Nederlands-Indië. Deze ontevredenheid is typerend voor de Romantiek. In plaats van wegvluchten wilde Multatuli opstaan. Multatuli, gepersonifieerd als Max Havelaar wordt benoemd tot assistent-resident van Lebak en de situatie daar is heel slecht. Er heerst veel corruptie en armoede, inwoners worden uitgebuit en onderdrukt. Havelaar ziet zijn benoeming tot assistent-resident als een kans om Lebak te verbeteren en hij wil strijden voor rechtvaardigheid. Hij is een echte doorzetter en wil de situatie niet opgeven. In het eind van het boek neemt Multatuli (of beter gezegd, Douwes Dekker) het verhaal over van alle andere vertellers en hij schrijft een brief aan koning Willem III over de publicatie van zijn boek. Multatuli wilde gelezen worden, zodat lezers de situatie beter konden inzien.

Ondanks dat ik van mening ben dat Max Havelaar tot Romantische literatuur behoort, is er wel een reden te bedenken waarom het boek niet tot Romantiek zou kunnen behoren. Doordat het boek de maatschappelijke werkelijkheid zo duidelijk weergeeft, namelijk de situatie in Nederlands- Indië, zou men kunnen denken dat het boek tot het Realisme wordt gerekend. Het Realisme wordt juist gezien als een reactie op de Romantiek. Toch blijf ik van mening dat Max Havelaar duidelijk tot Romantische literatuur behoort.

Max Havelaar van Multatuli behoort dus tot de Romantische literatuur. De titel en ondertitel wijzen duidelijk op Romantische kenmerken. De natuur en het exotische in buitenland wordt sterk aangehaald gedurende het verhaal, wat zich kenmerkt voor de Romantiek. Bovendien is de hoofdpersonage, Max Havelaar zelf een romantische personage door verandering te willen inbrengen in de maatschappij.

Het boek is een echte aanrader voor lezers die geïnteresseerd zijn in de Nederlandse geschiedenis en zich willen inleven in de situatie vanuit verschillende perspectieven. Het boek biedt hier een goede mogelijkheid voor, doordat het verhaal bekeken wordt vanuit verschillende kanten en het door zoveel vertellers verteld wordt. Het boek zal echter niet erg interessant zijn voor lezers die meer van spannende boeken houden, aangezien het boek vooral in het begin moeilijk is om doorheen te komen en daarom wat saai kan zijn.

---

[1] http://nl.wikipedia.org/wiki/Romantiek_%28stroming%29

Betoog van Een reis door het Apenland door J.A. Schasz M.D.

‘Een reis door het Apenland’ door J.A. Schasz M.D. is een satire en tegelijkertijd een imaginair reisverhaal uit de 18^e eeuw. Het verhaal wordt verteld door een reiziger die door vreemde omstandigheden in het Apenland terechtkomt. De lezer leest als het ware een reisverslag van het Apenland waarin de inwoners, de apen, mensen voorstellen.  Het reisverhaal werd een populair genre tijdens de Verlichting, waardoor mensen thuis kennis konden nemen van de buitenwereld.

De Verlichting was een tijd waarin men streed tegen religieuze en politieke onderdrukking. Doordat het verhaal geschreven is in een tijd waarin Nederland verwikkeld was in politieke twisten tussen patriotten en orangisten, is het verhaal hierop gebaseerd. Het hoofdthema van het verhaal is hoogstwaarschijnlijk ‘de ontmaskering van het schijn-Patriottisme’, waaraan direct toe te voegen is de ‘verdeeldheid onder de patriotten’. ‘Een reis door het Apenland’ van J.A. Schasz is representatief voor de Verlichtingsliteratuur om de volgende redenen.

Ten eerste is het duidelijk dat het verhaal een satire betreft, een genre waarin de kritiek op de samenleving geuit wordt. Dit is iets wat voorheen nog nooit verschenen zou worden. Het Apenland slaat op de Nederlandse maatschappij in de 18^e eeuw. In het verhaal ontstaat er een kwestie over het niet of wel afhakken van de staarten van de apen. Hierbij ontstaan er verschillende leidersgroepen die de apen klakkeloos volgen. Dit terwijl het juist belangrijk werd gevonden tijdens de Verlichting om kritisch te blijven en niet de leiders klakkeloos te volgen. ‘Een reis door het Apenland’  geeft dit duidelijk weer in het verhaal met alle consequenties van dien, namelijk wanneer de apen spijt krijgen na de beslissing.

Ten tweede is er een duidelijk sociaalmaatschappelijk systeem te zien in Apenland. Alle inwoners, de apen, zijn niets meer dan een nummertje. Dit is erg opmerkelijk, de apen hebben geen namen of iets dergelijks. De Apenhoofden hebben de laagste nummers, wat aangeeft dat zij het belangrijkst zijn. Tijdens de Verlichting wilden de burgers zelf ook betrokken raken bij politiek en een grotere rol gaan spelen in de maatschappij. Door het gebruik van nummertjes komt dit extra naar voren dat de mensen allemaal gelijk zijn, dat de burgerij betrokken wilde worden bij het bestuur en dat elk mens een individu is.

Ten slotte past ‘Een reis door het Apenland’ goed in de Verlichting doordat het verhaal ook onder het genre ‘imaginair reisverhaal’ valt. Dit genre was erg populair tijdens de Verlichting, waarin de mens de mogelijkheid kreeg in aanraking te komen met buitenlandse gebieden. Verlichtingsidealen werden hiermee overgebracht door middel van een moraal. In het verhaal komt dit moraal duidelijk naar voren, namelijk dat men zelf moet denken en geen kuddegedrag moet vertonen.

Ondanks dat ‘Een reis door het Apenland’ naar mijn mening nog steeds duidelijk binnen de Verlichting is te plaatsen, is het wel opvallend dat het rationeel denken van de Verlichting niet helemaal aangemoedigd lijkt te worden in dit verhaal. In het eerste hoofdstuk van het verhaal is dit zichtbaar: ‘Door lang delibereren, alles verloren’. De hoofdpersoon komt hier voor de keus te staan wie hij moet redden van verdrinken: de dienstmaagd, de hond, zijn paard of zijn vrouw. Hij overweegt elke keus heftig en hij blijft erover twisten:

 ‘Aldus twistte ik meer dan een uur met mijzelf zonder te besluiten. Eindelijk stond ik op en liep naar de waterkant met het voornemen om de eerste, die mij een poot of een hand, een kop of een hoofd toestak, te helpen.’

Tot zijn grote verbazing zijn alle vier zijn dierbaren echter al verdronken door het lange denken. Dit wijst er dus op dat rationeel denken niet altijd de oplossing is, waarover men het wel eens was tijdens de Verlichting.

Kortom ‘Een reis door het Apenland’ is een verhaal dat binnen de Verlichting valt te plaatsen. Het verhaal betreft een satire, het verhaal gaat over betrokkenheid en gelijkheid in de maatschappij en bovendien is het verhaal ook een imaginair reisverhaal, allemaal kenmerken van de Verlichting. Ik zou het boek van harte aanbevelen aan lezers die van een kort verhaal houden met humor en fantasie en die geïnteresseerd zijn in het denken van de Verlichting. 

Renaissance verwerkingsopdracht

Schilderkunst

1.      In weelde siet toe (ca. 1670) -Jan Steen

Beschrijving schilderij

Er is een huishouden afgebeeld met een moeder die aan het slapen is (links), een losbandig echtpaar in het midden en kinderen die ieder hun eigen gangetje gaan. De kinderen maken muziek/lawaai en pakken zomaar dingen uit kastjes. Ook lopen er dieren los rond in het huis: links een hond op tafel, rechts een varken en in het midden staat een eend op de schouder van een man. Bovendien is het een puinhoop in het huis. Er heerst totaal geen orde in het huishouden, alles is ontregeld.

Normen en waarden, exempla contraria

In dit schilderij wordt er gebruikgemaakt van exempla contraria. Er wordt een ontregeld huishouden afgebeeld met alle gevolgen van dien. De mand aan het plafond voorspelt dat het niet goed gaat aflopen met dit gezin. In de mand bevinden zich een kruk, roe en een leprozenklepper. Het gezin staat straf, ziekte en armoede te wachten. Rechts brandt er een haardvuur, terwijl er niemand in het huis aanwezig is. Dit wijst op verspilling. De kruik op de voorgrond is naar voren gericht. Dit wijst op seksuele ontvankelijkheid. Met dit schilderij probeerde Jan Steen de mensen te beleren. Het is belangrijk het huishouden onder controle te krijgen en kinderen een goede opvoeding mee te geven.

Overeenkomst Bredero

In de liederen van Bredero wordt ook gebruikgemaakt van exempla contraria: de liederen gaan over gebeurtenissen die uiteindelijk een slechte afloop hebben. Het publiek wordt aangespoord bepaald gedrag achterwege te laten. Hierbij ging het om een dagelijkse setting. Dit is ook precies waar dit schilderij van Jan Steen over gaat: een dagelijkse gebeurtenis wordt weergegeven met alle gevolgen van dien.

 

2. Het oestereetstertje ( ca.1660) – Jan Steen

 

Beschrijving schilderij

Op dit schilderij staat een jonge vrouw met een fluwelen jas. De aanschouwer kijkt naar het schilderij door een raam. Ze draagt een diadeem en heeft roodkleurig haar. Op de tafel voor haar liggen oesters, een afgekloven brood en een schaal en een kan. Het tafelkleed op tafel is blauw. Achter het meisje staat haar bed met gesloten gordijnen en achter staat de keukendeur open. In de keuken staan een man en een vrouw nog meer oesters te bereiden.

Normen en waarden, exempla contraria

‘Het oestereetsteretje’  geeft de jonge vrouw weer als seksuele verleiding. Het meisje kijkt verleidend uit het raam. De aanschouwer wordt door het meisje uitgenodigd de liefde te bedrijven. Op de achtergrond staat immers het bed. Het rode haar van het meisje staat symbool voor een heks: het meisje heeft vast geen schone lei gehad. De oester wordt ook gezien als opwekker van seksuele lust. Het feit dat de oester geopend is, wijst op het oproepen van verlangen bij een man om met het meisje naar bed te gaan. Wellicht heeft Jan Steen het meisje uitgebeeld als prostituee. Dit schilderij heeft een moralistische bedoeling en wil men waarschuwen voor de gevaren van vrouwenlust en wellust.

Overeenkomst Bredero

In de werken van Bredero worden eveneens als in schilderijen van Jan Steen exempla contraria gebruikt om het publiek te beleren.  Bijvoorbeeld in het werk 'De klucht van de Molenaer' wordt naar voren gebracht dat de boer niet vreemd moet gaan met een logée afkomstig uit de stad. Hetzelfde principe wordt gebruikt voor het schilderij van Jan Steen waarin hij het publiek beleert door hun het gevaar te tonen van de vrouwenlust.  Net als het werk van Bredero wordt duidelijk gemaakt dat de mannen zichzelf moeten beschermen voor de vrouwenlust, omdat ze hier anders spijt van krijgen.

3.  Het dronken paar (1655-1665)- Jan Steen

Beschrijving schilderij

Op het schilderij is een dronken paar te zien. De vrouw is achterover in slaap gevallen tegen een lallende man aan. Op de achtergrond staan muzikanten grijnzend te kijken naar de persoon die de jas van de dronken man steelt, die niets door heeft. Op de voorgrond staat een kat. Boven de dronken man hangt een poster met een uil, een kaars en een bril met daaronder de tekst:  "Wat baeter kaers of bril als den uijl niet sien en wil", wat betekent: "wat heb je aan een kaars of aan een bril, als je zo blind bent als een uil?".  

Normen en waarden, exempla contraria

De uil stond symbool voor wijsheid, maar ook voor domheid en dwaasheid (omdat de uil duisternis verkiest boven licht). In dit schilderij slaat de uil duidelijk op het dronken paar. Dronkenschap werd gezien als nationale zonde in de 17^e eeuw. Vele predikanten waren ervan overtuigd dat dronkenschap leidde tot onkuisheid. Op het schilderij is ook een open bed te zien, wat hier ook mee te maken kan hebben. Dit schilderij geeft het gedrag weer van een dronken man, die door zijn domme gedrag niet doorheeft wat er om hem heen gebeurt. Steen maakt hier eveneens gebruik van exempla contraria: men wordt aangespoord dit gedrag van dronkenschap achterwege te laten.

Overeenkomst Bredero

In het lied 'Boerengezelschap' van Bredero komen twee groepen plattelandsjongeren voor. Ze gaan flink stappen en worden dronken. Door hun dommige gedrag, omdat ze teveel hebben gedronken, komen ze in een ellendige situatie terecht. De vrolijke stemming verdwijnt en heeft een dodelijke afloop. Bredero ging er vanuit dat het publiek slimmer was dan de personages uit het lied en wilde hen gedragshandelingen tonen die tegen de waarden van het publiek ingingen om hen te beleren. Hij maakte  dus wel gebruik van exempla contraria. Het schilderij van Jan Steen heeft dezelfde boodschap. Deze twee werken zijn dus zeker overeenkomstig met hun moraal.

Verslag leesgroepje - De wandelaar van Adriaan van Dis

Verwachtingen
De verwachtingen van het boek waren hoog. De lay-out sprak ons wel aan en de flaptekst nodigde uit tot lezen doordat 'De Wandelaar' geschetst werd als een spannend, avontuurlijk boek. En in zekere mate was dit ook van toepassing, maar toch bleven er veel vragen onbeantwoord.

Doordat er op de kaft van het boek twee handen stonden die rijkten naar een vallende hond, hadden wij allemaal de verwachting dat deze hond een centrale rol zou spelen in het verhaal en niets was minder waar.

De focus lag in dit boek niet op de avonturen die de hoofdpersoon meemaakte, ook was er zeker niet zoveel spanning als verwacht verwerkt in het boek. Het bleek een heel ander boek te zijn dan gedacht. Het gaat om de rijke heer Mulder die eenzaam blijkt te zijn. De hond houdt hem een lange tijd gezelschap, waarbij hij van de hond leert en probeert goed te doen voor mensen waar hij eerst geen oog voor had. Uiteindelijk is hij weer eenzaam. Door de band met ‘le chien’ is hij enorm gegroeid als persoon.

Het boek week dus enorm af van de verwachtingen. Maar ondanks dat, is het boek ons wel degelijk bevallen.

 

Titelverklaring

'De Wandelaar' kan naar onze mening terug slaan op de hoofdpersoon, de heer Mulder, of de hond.

De heer Mulder loopt dagelijks een vaste wandeling om tot rust te komen, dit doordat er voor de lezer onbekende gebeurtenissen uit het verleden aan hem knagen. De heer Mulder kan dus als 'De Wandelaar' worden gezien.

Maar de hond die bij een brand in de armen van de heer Mulder springt, is ook een groot wandelaar. Hij laat de heer Mulder vele onbekende plekken in Parijs zien en heeft vele vrienden gemaakt bij deze wandelingen. Ook kan uit het verhaal worden gehaald dat de hond grote reizen heeft gemaakt, waarbij hij veel van de wereld heeft gezien. Dus ook de hond kan bedoeld worden met ‘De Wandelaar’.

 

Personages

De hoofdpersonages zijn de heer Mulder/ Nicolas Martin en de hond. Andere belangrijke personages zijn de père Bruno, Sri en 'le chinois'.

De heer Mulder vangt een hond op die uit een brandend gebouw springt, waardoor ze gelijk een speciale band hebben met elkaar. Vanaf het begin van het boek is de heer Mulder een gesloten boek voor de lezer. De lezer kent zijn achtergrond niet en door bepaalde opmerkingen van de heer Mulder en het feit dat hij zich als ander persoon voordoet worden er bij de lezer verschillende vragen opgeroepen. Wat er gebeurd is in het verleden met de heer Mulder, kom je in dit boek zo goed als niet te weten.

De hond worden menselijke eigenschappen toegeschreven. In het boek lijkt de hond de heer Mulder emotioneel te begrijpen en wil de hond hem ook leren hoe zijn leven te beteren. Met de overige personages krijgt hij ook een band en treedt hij voor hen op als weldoener door hen allen te helpen met hun problemen.

Père Bruno speelt ook een vrij grote rol in dit boek. De hond brengt Mulder in contact met deze man en hij gaat naar mate het verhaal vordert een steeds grotere rol spelen in het leven van Mulder. Echter is hij aan het eind van het verhaal ineens weer naar de achtergrond verdwenen.

Ook de band die Mulder korte tijd met Sri had, is ineens weg als zij hem aan het eind van het boek gaat vermijden.

 

Setting, perspectief, open plekken

Het verhaal speelt zich af in Parijs van de 21^e eeuw. De heer Mulder is een rijk man, dus woont in een van de betere buurten van Parijs. Door de hond wordt hij geconfronteerd met de achterbuurten van Parijs en daar zijn ze dus ook regelmatig te vinden. De setting is naar onze mening goed gekozen, aangezien in een wereldse stad als Parijs veel 'avonturen' mogelijk zijn zonder dat het onrealistisch overkomt. Ook wordt Parijs gezien als broeihaard van de illegale allochtonen. Aangezien een van de thema's hierover gaat, past deze setting ook goed bij het verhaal.

Het boek is een goede afschildering van de verandering van perspectief in de wereld. In het boek verandert het perspectief van de heer Mulder. Zo had hij eerst alleen oog voor de bovenklasse, en vermeed hij mensen van lage komaf. Gedurende het boek leert hij door de hond meer oog te hebben voor deze mensen en probeert hij goede daden te verrichten. De laatste daad die hij verricht in het boek is het geven van zijn hond aan Fanta, een meisje dat voor een groot deel verbrand was tijdens de brand die aan het begin van het boek beschreven wordt. Hij heeft dus goed gedaan voor zij die het nodig hadden.

Eén van de belangrijkste open plekken is voor ons toch wel het leven van de heer Mulder. Hij verwijt zichzelf iets en wil iemand anders zijn, vandaar dat hij zich ook als Nicolas Martin voor doet. De grote vraag is: Wat heeft de heer Mulder meegemaakt of gedaan in het verleden, waardoor hij nu zo eenzaam is en zichzelf niet kan vergeven? Andere open plekken zijn het verdere verloop van het leven van de heer Mulder, wie de aanstichter is van de brand en wie Triple X is.

Thema’s en motieven

Het boek heeft naar onze mening meerdere thema's. Zo speelt enerzijds het thema 'verlangen naar liefde en geborgenheid' een belangrijke rol, en anderzijds de thema's 'superioriteitsgevoel van hogere klasse' en 'het allochtonenprobleem'.

Bij de heer Mulder komt het verlangen naar liefde en geborgenheid goed naar boven. Dit blijkt allereerst uit de band met zijn hond. Hij kan zijn hond moeilijk loslaten en deelt zijn emoties met hem. Dit blijkt vooral uit het feit dat hij meerdere malen zegt dat hij zich met de hond altijd sterk voelt, zelfs in de gevaarlijke achterbuurten van Parijs. Ook het feit dat hij zijn eerste liefde Catherine niet kan loslaten, ondanks de vele jaren die verstreken zijn, laat zijn verlangen naar liefde zien.

Het thema 'superioriteitsgevoel van hogere klasse' komt ook bij de heer Mulder weer naar boven. Zo wil hij contact met zwervers, armen etc. het liefst vermijden. Hij voelt zich superieur aan hen, maar de hond leert hem respect te tonen aan hen door de heer Mulder het goede voorbeeld te geven. Het allochtonenprobleem komt in dit boek sterk naar voren door de rellen die gedurende het boek plaatsvinden. Er vinden hongerstakingen plaats en monumentale panden worden aangetast, oftewel veel chaos. Dit gebeurt allemaal om aandacht te krijgen voor de actie 'sans papiers'.

 De Wandelaar beschikt over enkele duidelijke motieven gedurende het hele boek. Geloof is een belangrijk motief in het verhaal. Mulder is overtuigd atheïst en snapt niet waarom mensen al die moeite doen om te geloven. Toch gaat hij wel meer nadenken over geloof, nadat hij père Bruno ontmoet heeft en in de kerk is geweest.
Netheid is een ander motief dat duidelijk telkens terugkomt bij Mulder. Het is een nette man die absoluut niet tegen viezigheid kan. Hij blijft het vervelend vinden om vlakbij zwervers te zijn. In een van de scènes van het verhaal, is de bedelares bij hem thuis. Mulder raakt in paniek en nadat ze weggegaan is, poetst Mulder het hele huis.
Verder komt het allochtonenprobleem in het westen regelmatig terug in het verhaal. In het boek komen veel personen voor die geen verblijfsvergunning hebben zoals Ngolo, Sri en de Chinese man. Père Bruno doet zijn best de mensen te helpen en hier betrekt hij ook Mulder bij.

 

Oordeel

Onze oordelen over het boek verschillen nogal. We zijn het er wel over eens dat onze verwachtingen van het boek niet echt uitgekomen waren. Het was geen spannend avonturen boek, wat we verwacht hadden dat het zou zijn naar aanleiding van de flaptekst. Het boek las wel makkelijk doordat het geen echt moeilijk taalgebruik bevatte. Sommige van ons vonden het boek wat langdradig, doordat er constant gewandeld werd en de hoofdpersoon eigenlijk niet echt bijzondere dingen mee maakten.

Het feit dat de hond een hele positieve invloed had op Mulder was wel een aspect wat erg goed over kwam, het was mooi om te lezen en in te zien, hoe Mulder door het verhaal heen verandert in een heel ander persoon. Hij is zichzelf veel bewuster van de armen in de stad en loopt veel minder snel in een grote boog om ze heen.

Ondanks de langdradigheid en het gebrek aan de echte spannende avonturen, vonden we het toch allemaal een mooi boek om te lezen.

 

 

De discussie is prima verlopen. Het overleg ging heel goed en de samenwerking is ook soepel verlopen. Ik heb hierdoor eigenlijk weinig verbeteringspunten. Misschien dat het wel makkelijker geweest was, als er tijdens de les een moment was wanneer de groepjes het boek konden bespreken. Nu was het lastig een goed moment te kiezen, maar door de goede samenwerking is alles toch gelukt. De opdracht was erg leerzaam. Het boek dat ons groepje uitgekozen had, was niet een boek dat ik zelf gauw zou lezen. Op deze manier maak je weer kennis met andere genres, thema’s en schrijfstijlen van boeken. De wandelaar is een boek uit leesniveau 4. Ik vond het verhaal goed te volgen en het boek las best vlot. Voor een volgende keer zou ik nog een boek uit leesniveau 4 lezen of misschien probeer ik zelfs een boek uit leesniveau 5 uit. Ik zou nog wel een boek van Stefan Brijs of Bordewijk willen lezen.

 

Opdracht 2. WOI – Vossenjong, Marc Andries

Het boek Vossenjong beschrijft de levens van de familie Vos, waarin voornamelijk zoon Anatole Vos, eeneiige tweelingbroer van Ferdinand Vos, de grootste rol speelt in het boek. Het boek geeft geen duidelijke beschrijving over het enthousiasme tijdens de oorlog weer, maar er is wel goed te merken dat soldaat zijn voor je eigen land een plicht en een eer was. In het boek krijgt de familie Vos een brief van het Ministerie gestuurd, gericht aan de tweelingbroers, om zich medisch te laten keuren. Ferdinand Vos heeft platvoeten, waardoor hij niet in soldaatschoenen zal passen. Hij wordt afgekeurd. Anatole Vos echter is piekfijn in orde en hij meldt zich vrijwillig aan als soldaat voor België. Ferdinand heeft er moeite mee afgekeurd te zijn en hij staat bekend als de jongen met de platvoeten. Ook vindt hij het moeilijk geen steentje bij te kunnen dragen aan de maatschappij door zijn voeten. Gedurende de rest van het verhaal komen ook vaak scènes voor waarin Anatole beschreven wordt als de ‘bofkont’ omdat hij het land kan dienen en Ferdinand als de ‘ongelukkige’ omdat hij dit niet kan. Echter wordt in het boek wel duidelijk dat Anatole vreselijke dingen meemaakt als soldaat en hij ziet vele makkers sneuvelen.

Oorzaak enthousiasme voor de Eerste Wereldoorlog
De komt van de ‘grote oorlog’ riep veel enthousiasme op bij de Europese bevolking. Mensen verlangden al jaren naar een radicale omslag in hun leven, desnoods met geweld. Ze waren bereid zich daarvoor in te zetten voor de oorlog en zo voor verandering te kunnen zorgen. Ook was de verwachting dat de oorlog snel voorbij zou zijn en men voor kerstmis weer thuis zou zijn, wat uiteindelijk duidelijk anders is verlopen. Een grote bijdrage voor het aanwakkeren van het enthousiasme was ook de propaganda met onder andere pamfletten. Door censuur en propaganda probeerde de regering het volk enthousiast te maken voor de oorlog. De negatieve dingen werden verzwegen, maar de positieve dingen werden aangedikt. De vijanden werden zwartgemaakt door propaganda, wat de bevolking weer aanzette tot oorlog. Dit gebeurde bij alle partijen: België maakte bijvoorbeeld Duitsland zwart en Duitsland maakte België weer zwart. In Vossenjong komt dit ook duidelijk terug: de Duitse soldaten worden afgeschilderd als wrede wezens die nonnen verkrachten en kinderen vermoorden.

Enkele bekende pamfletten uit de Eerste Wereldoorlog:

Karel en de Elegast - Verwerkingsopdracht -

Voor de verwerkingsopdracht bij 'Karel en de Elegast' heb ik het beroemde verhaal in een nieuw modern jasje gestoken. Onderstaande betreft een fragment. 

Na twee jaar gevangenisstraf is Elegast weer op vrije voeten. Hiervoor stond hij op nummer een van de lijst van topadvocaten van het land. Bij een van zijn zaken heeft Elegast een van zijn cliënten verdedigd tegen een misdadiger en deze zaak had hij in eerste instantie gewonnen. Echter had de advocaat van de misdadiger, een advocaat die op nummer twee stond op de lijst der topadvocaten en die de naam draagt Eggeric , de rechter zo kunnen manipuleren dat de rechter Elegast als een corrupte advocaat heeft veroordeeld. Nu mag Elegast nooit meer werken als advocaat en is hij alles kwijt. Elegast loopt door de straten van Amsterdam en hij is geneigd te gaan stelen voor eigen overleving.

De afgelopen twee jaar zijn zo aan hem voorbijgegaan en Elegast heeft geen idee wat er in die tijd in de buitenwereld is gebeurd. Terwijl hij door de straten dwaalt, wordt hem een krant in de handen gedrukt. Elegast leest de grote koppen op de voorpagina: “Nummer één advocaat Eggeric boekt weer succes”. Elegast begint te grijnzen. ‘Precies wat ik al verwacht had’, denkt hij. Elegast gooit de krant in de prullenbak en hij loopt een parkje in. Het is al erg laat en onder een brug ziet hij een groepje zwervers op de grond liggen. Elegast besluit ernaar toe te gaan. Wanneer de zwervers erachter komen dat Elegast niets heeft, besluiten ze hem op te nemen in de groep. De hele nacht vertellen ze elkaar hun verhalen en Elegast krijgt medelijden met de zwervers. Hij vindt dat de zwervers deze armoede niet verdienen en dat de maatschappij drastisch veranderd zou moeten worden. ’s Nachts besluit Elegast terug de stad in te gaan om eten en een telefoon te stelen. Hij schakelt het alarm uit en breekt in bij de dichtstbijzijnde Albert Heijn supermarkt. Vervolgens gaat hij richting een telefoonzaak, waar hij een iPhone meeneemt. Het alarm was afgegaan, maar Elegast heeft de indruk kunnen wekken dat het kwam door een storing in het systeem dat wel vaker voorkwam. Zodoende heeft Elegast zich snel uit de voeten kunnen maken.

De volgende dag gaat Elegast al vroeg op pad. Hij is heel erg boos op de onrechtvaardige Eggeric. Eggeric vormt een gevaar voor de wereld en Elegast wil dat Eggeric voorgoed achter de tralies zit. Elegast bedenkt een plan waarvoor hij een grote som geld nodig heeft. Hij besluit de misdadiger te beroven, voor wie Eggeric twee jaar geleden advocaat is geweest. Elegast weet dat de misdadiger een echte drugsbaron is en dat hij een ondergrondse loods heeft met drugs en veel contant geld. Destijds heeft Eggeric deze loods goed verborgen weten te houden, waardoor Elegast corrupt overkwam. Elegast gaat meteen naar de ondergrondse loods.

Wanneer Elegast aankomt, staat de deur van de loods open. ‘Ik wist dat deze criminelenbende onvoorzichtig is, maar zijn ze zo dom om de deur open te laten staan?’, denkt Elegast. Net wanneer Elegast naar binnen wil lopen, hoort hij een bekende stem. Deze stem herkent hij uit duizenden: Eggeric. Hij besluit naar binnen te gluren en ziet inderdaad Eggeric staan, samen met de bekende groep criminelen. ‘Aha, ze werken dus samen. Ik wist niet dat Eggeric ook in het drugscircuit zat’, denkt Elegast. Hij wil ze op heterdaad betrappen, maar hij moet wel bewijs kunnen leveren. Ineens herinnert hij zich de gestolen telefoon. Hij pakt de iPhone uit zijn zak en maakt stiekem foto’s en video’s van de gesprekken tussen Eggeric en de criminelen. Tevreden loopt Elegast weg en hij gaat op weg naar het politiebureau. Hij toont aan iedereen die het maar wil zien de beelden. Het is duidelijk: Eggeric is corrupt. Diezelfde dag nog worden Eggeric en de criminelen opgepakt. Er is meer dan genoeg bewijs: de beelden en het gevonden geld en drugs in de loods. Tijdens de rechtszaak blijkt dat veel meer advocaten de dupe zijn geweest van Eggeric. De criminelen en Eggeric belanden in de cel en Elegast wordt beloond: hij mag weer advocaat zijn én hij krijgt zijn bezittingen weer terug. En de oude cliënt van Elegast van twee jaar geleden? Zij is heel erg blij dat Elegast de criminelen alsnog te pakken wist te krijgen en zij beloont hem met een flinke som geld. Elegast besluit de bezittingen en het geld met de aardige zwervers in het park te delen en zo vormt hij een mooi voorbeeld voor de maatschappij. Allen leefden nog lang en gelukkig. 

Boekverslag Siegfried - Harry Mulisch

Het boek Siegfried gaat over Rudolf Herter, een schrijver die een bezoekje brengt aan het Oostenrijkse Wenen om zijn nieuwste boek te promoten. Dit is tevens de stad waar Hitler vandaan komt. Tijdens een van zijn interviews komt Herter op het idee om een roman te schrijven over Hitler, waarin men het ware gezicht van Hitler te zien krijgt. Na afloop van een lezing maakt Herter echter kennis met het bejaarde echtpaar Falk, die informatie over Hitler heeft, wat nog nooit iemand ooit heeft geweten.

De omslag oogt erg duister, wat de verwachting opwekt van een typisch oorlogsverhaal. Ook vanwege de ondertitel ‘een zwarte idylle’, wordt de indruk gewekt van een donker en grauw verhaal. Tegelijkertijd wordt er ook een open plek opgewekt. Na het lezen van de achterkant van het boek, denk je al gauw dat het boek sterk gaat over Hitler en Eva Braun. Bovendien wekt de titel de indruk op dat het boek zal gaan over een één of andere Siegfried. Achteraf is het boek niet een typisch oorlogsverhaal. Ook wordt duidelijk dat Siegfried, Hitler en Eva Braun inderdaad een grote rol in het verhaal spelen samen met Herter.

Siegfried is het geheim dat een grote rol speelt in het verhaal. De titel Siegfried is daarom erg logisch. Siegfried is de fictieve zoon van Hitler en Eva Braun, wat niemand weet. Het boek vertelt onder andere wat er met Siegfried gebeurt. Herter probeert door Siegfried dichter bij Hitler te komen.

Het boek omvat enkele belangrijke personages. Rudolf Herter is de hoofdpersoon van het verhaal, hij is een succesvolle schrijver en een diepgaande denker. Tegelijkertijd is Herter een alter ego van Harry Mulisch. Maria is de vriendin van Herter die samen met hem naar Wenen reist. Ze is erg zorgzaam en organisatorisch. Echtpaar Falk kan beschouwd worden als één personage. Het bejaarde echtpaar is verbitterd door de oorlog en door het verlies van Siegfried, wat later duidelijk wordt. Ten slotte zijn er enkele personages die indirect in het verhaal komen. Oorlogsleider Hitler is erg ongrijpbaar en overdreven doelgericht. Eva Braun is de geliefde van Hitler en ze is erg begripvol naar Hitler toe. Hitler en Eva krijgen een zoon, Siegfried. Siegfried is een levendig en onschuldig jongetje, die midden in de oorlog zit.

Het verhaal speelt zich af in het onbepaalde heden in Wenen. Rudolf Herter is de focalisator en vanuit zijn perspectief wordt alles dus waargenomen. Het boek bevat veel open plekken. Zoals de ondertitel ‘een zwarte idylle’. Deze wekt meteen een open plek op. Ook het geheim van echtpaar Falk is een open plek. Andere voorbeelden van de open plekken zijn: wie is aanwezig in de droom van Herter en wat voor een verhaal gaat Herter in zijn roman verwerken.

Het thema van het boek is te omschrijven als ‘Hitlers ware identiteit’. Motieven die in het boek terugkomen zijn Siegfried en het Niets.

Siegfried is een mooi, intrigerend en uniek boek. Het is geen typisch oorlogsverhaal, wat eerst werd gedacht. Het feit dat het boek gaat over het enigszins ‘begrijpelijk’ maken van Hitler maakt het boek erg uniek. Ook de filosofische ideeën die Mulisch noemt, waren interessant,   alhoewel deze wel ingewikkeld waren en een hoop eigen kennis vereisten. Wij zijn erg positief over het boek en zijn tevreden dat we het boek gekozen hebben voor de opdracht.

Het proces van de discussie is prima verlopen. Er zijn zo eigenlijk geen echte verbeterpunten, aangezien alles wel soepel verliep. De opdracht was erg leerzaam, aangezien het je dwingt om ook eens een boek te lezen dat je normaalgesproken niet zo snel zou lezen. Hier leer je veel van, doordat je kennis maakt met verschillende schrijfstijlen en thema’s van boeken. Siegfried is een boek uit leesniveau 4. Het boek is niet te ingewikkeld, maar het verhaal is wel erg diepgaand waardoor de lezer ook moet meedenken met het verhaal.  Ik denk dat ik als volgend boek een boek uit leesniveau 3 of 4 zal lezen. Marte Jacobs van Tim Krabbé en/of Het Derde Huwelijk van Tom Lanoye zijn boeken die ik wel als volgend boek zou willen lezen.